Open Source Software, de naam zegt het al, is computersoftware waarvan de broncode openlijk beschikbaar is. Dit betekent dat je zelf aanpassingen in de programmatuur kunt maken.
Voor gebruikersorganisaties levert dit natuurlijk voordelen op in de zin van onafhankelijkheid van leverancier.

Als OSS gecombineerd wordt met gebruik door vele gebruikers en er iemand zich bezich houdt met het verzamelen van alle wijzigingen, bijvoorbeeld via het internet, dan ontstaat er een grote groep gebruikers en ontwikkelaars die in snel tempo de software verbeteren en fouten vinden en oplossen! Dat is de kracht van OSS.

Bij closed source software (zeker als het om standaard software of pakketten gaat) is het maar afwachten wanneer een fout opgelost wordt en of een wens überhaupt wordt ingewilligd (lees: commercieel verantwoord is). Bovendien is het aantal ontwikkelaars dat daaraan kan werken veel kleiner dan bij OSS wereldwijd op het internet.

Open source software kan op verschillende niveaus worden ingezet.

• als pakket (denk aan office suites, beeldbewerkingssoftware of specifieke toepassingen)
• als operatingsysteem (bekendste voorbeeld is Linux) in combinatie met al dan niet OSS toepassingen
• als ontwikkelomgeving (De meeste websites zijn gebouwd met OSS)

• kosten van het gebruik van OSS ontwikkelomgevingen zijn laag
• hoge kwaliteit die gelevert wordt door de vele ontwikkelaars wereldwijd
• veel gebruikers (wereldwijd), de software zal niet snel van het toneel verdwijnen
• veel ontwikkelaars wereldwijd, problemen worden snel opgelost

Een belangrijke afweging bij de ontwikkeling van maatwerksoftware is de keuze van de ontwikkelomgeving. Hierbij zijn twee zaken van belang:

• geschikheid van de ontwikkelomgeving voor de beoogde toepassing
• totale kosten van ontwikkeling en beheer, waaronder de kosten van ontwikkelomgeving

De operationele kosten van een (maatwerk) applicatie zijn afhankelijk van een aantal factoren. Naast uiteraard de kosten van de ontwikkeling van de applicatie en de kosten van het onderhoudscontract op de applicatie, worden deze voor een belangrijk deel bepaald door kosten voor de ontwikkelomgeving en bijkomende tools (rapportgeneratoren, operatingsystemen, web-, email-, overige servers) en andere benodigde software.
Tevens worden de totale operationele kosten bepaald door de kwaliteit van de gebruikte (ontwikkel)tools.

Bij het ontwikkelen van softwaresystemen zal altijd een keuze gemaakt moeten worden voor de ontwikkelomgeving en gebruikerstools.
Bij het maken van deze keuze zijn er daarom een aantal overwegingen waarmee men rekening dient te houden:

• kosten van aanschaf
• licentiekosten (per jaar, per gebruiker, ...)
• kosten van onderhoudsabonnement (voor de tools, niet voor de ermee gebouwde applicatie)
• beheerkosten (beheer van applicatie, en bijvoorbeeld van de database)
• beschikbaarheid ontwikkelaars met voldoende kennis van ontwikkelomgeving
• beschikbaarheid hulp bij gebruik van tools
• beschikbaarheid van hulp voor ontwikkelaars bij technische vragen
• stabiliteit van ontwikkelomgeving
• snelheid van gebouwde systemen (door onderliggende tools, niet door keuzes van ontwikkelaars)
• veiligheidsvoorzieningen in tools

Uiteraard is Open Source Software an sich geen wondermiddel, maar het helpt om een aantal van de genoemde overwegingen positief te kunnen invullen.

• geen aanschafkosten/licentiekosten
• geen verplichte updates
• veel (technische) kennis beschikbaar via internet, zowel voor gebruikers als voor ontwikkelaars
• veel ontwikkelaars met kennis van tools beschikbaar, minder strakke binding aan leverancier
• fouten (beveiliging) worden snel ontdekt en heel snel opgelost, de volwassen tools zijn stabiel
• kwaliteit is erg hoog, doordat source beschikbaar is, worden fouten snel gevonden